Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Các hoạt động của chương trình UNREDD+ giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn

( Cập nhật lúc: 20/12/2017  )

BẮC KẠN  THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH UN- REDD GIAI ĐOẠN II

 Bắt đầu từ năm 2012, Thủ tướng Chính phủ nước Việt Nam đã ký Quyết định 799/QĐ-TTg, ngày 27/6/2012 V/v Phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về “Giảm phát thải khí nhà kính thông qua nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng, quản lý bền vững tài nguyên rừng, bảo tồn và nâng cao trữ lượng các bon rừng” giai đoạn 2011 – 2020. Chương trình UN-REDD giai đoạn II được hỗ trợ kỹ thuật của 3 cơ quan Liên hợp quốc là Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP).

Để thực hiện Chương trình UN-REDD giai đoạn II đạt hiệu quả, UBND tỉnh Bắc Kạn đã thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình “giảm phát thải khí nhà kính thông qua nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng, quản lý bền vững tài nguyên rừng, bảo tồn và tăng cường trữ lượng các bon rừng”. Gọi tắt là Ban Chỉ đạo Chương trình UN-REDD tỉnh BK. Chương trình đã được khởi động từ ngày 21 tháng 3 năm 2014. Ban đầu tỉnh BK đã lựa chọn hai địa phương để triển khai thí điểm là xã Côn Minh huyện Na Rì và xã Mỹ Phương huyện Ba Bể sau đó mở rộng ra các xã Nông Hạ huyện Chợ Mới, Quang Phong huyện Na Rỳ và Phúc Lộc của huyện Ba Bể.


TRUYỀN THÔNG VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU    

Trong quá trình triển khai thực hiện, ban quản lý Chương trình UN-REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn thường xuyên tổ chức các hoạt động truyền thông như: phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, Báo Bắc Kạn,  viết bài, đưa tin, phóng sự về các hoạt động của Chương trình. Chương trình UN-REDD  Bắc Kạn cũng đã hỗ trợ các xã xây dựng và lắp đặt các bảng, biển tuyên truyền, biên soạn và in ấn được các tờ Poster, tờ tin, tờ rơi truyền thông về biến đổi khí hậu và REDD+, phát hành sách hướng dẫn về quy trình lập kế hoạch REDD+ cấp cơ sở và áo phông có in lôgô của Chương trình.

Ngoài ra, cán bộ của chương trình UN REDD tỉnh Bắc Kạn đã tiến hành tuyên truyền về biến đổi khí hậu, nâng cao nhận thức về bảo vệ rừng cho hơn các em học sinh tại hai trường THCS của hai xã Côn Minh và Mỹ Phương. Tại các buổi tuyên truyền, đội ngũ cán bộ thúc đẩy của chương trình UN REDD đã giúp cán bộ, giáo viên và học sinh của 02 trường học hiểu hơn về biến đổi khí hậu và REDD+, cũng như về Chương trình UN-REDD. Thông qua các video tuyên truyền, các trò chơi trả lời câu hỏi kiến thức về môi trường, các em học sinh đã nhận thức đúng hơn về trách nhiệm của mình trong việc chung tay cùng cộng đồng bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sống tại địa phương.

Ngoài ra, các cán bộ thúc đẩy của chương trình Chương trình UN-REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn tiếp tục duy trì tổ chức các buổi tập huấn, tuyên truyền về REDD+, phổ biến cho người dân về chia sẻ lợi ích khi thực hiện REDD+ đến  từng thôn, xóm thuộc các xã Côn Minh, Mỹ Phương Phúc Lộc, Nông Hạ và Quang Phong, khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ và khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc . Thông qua các buổi tuyên truyền, người dân hiểu rõ hơn về REDD+, biến đổi khí hậu và lợi ích khi thực hiện REDD+ .

Bên cạnh các hoạt động tuyên truyền tại cơ sở, các cán bộ thúc đẩy của chương trình cũng tổ chức các buổi truyền thông nâng cao năng lực về REDD+, biến đổi khí hậu và quản lý bảo vệ rừng cho cán bộ Hội liên hiệp phụ nữ, Hội nông dân, Đoàn thanh niên tỉnh và các  huyện, thành phố. Đã có trên 10 nghìn cán bộ cấp tỉnh, huyện, xã, thôn và người dân đã tham gia các hoạt động hội thảo, tập huấn, truyền thông, nâng cao nhận thức về REDD+; 40 sự kiện truyền thông, nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực về REDD+ được tổ chức ở các cấp tỉnh, huyện và xã, thôn.

Một trong những thành quả của công tác truyền thông đó là đã thiết lập và ra mắt mạng lưới truyền thông về REDD+ tại tỉnh Bắc Kạn. Thông qua việc thành lập mạng lưới truyền thông về REDD+, Ban quản lý chương trình UN REDD tại Bắc Kạn đã xây dựng được một kênh tuyên truyền quan trọng, là cánh tay nối dài đưa các cơ chế, chính sách của UN REDD  đến với đông đảo tầng lớp nhân dân cả trong và ngoài vùng thực hiện thí điểm chương trình.

 

CHƯƠNG TRÌNH UN REDD HỖ TRỢ BẮC KẠN TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ BẢO VỆ RỪNG

 Bên cạnh các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức về REDD+, Ban quản lý chương trình cũng đã tổ chức các đợt tập huấn nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ rừng cho kiểm lâm các cấp như tập huấn nâng cao năng lực xây dựng hồ sơ và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ và phát triển rừng cho hàng trăm cán bộ kiểm lâm và cán bộ lâm nghiệp. Tập huấn máy tính bảng, tập huấn hướng dẫn sử dụng các phần mềm về quản lý tài nguyên rừng... Tại các buổi tập huấn này, các cán bộ kiểm lâm được học cách xây dựng hồ sơ vi phạm hành chính, lập biên bản vi phạm, cách áp dụng các biện pháp xử phạt cho mỗi tình huống cụ thể. Chương trình UN REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn đã hỗ trợ 100 máy tính bảng, 18 máy GPS phân tích các phần mềm ứng dụng trong cập nhật diễn biến rừng cho lực lượng kiểm lâm. Hỗ trợ chi cục kiểm lâm, khu bảo tồn tổ chức các lớp tập huấn năng cao nghiệp vụ chuyên môn, làm các bảng biển, tờ rơi tuyên truyền về quản lý bảo vệ rừng cho người dân.

Để nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ rừng cho ban giám sát cấp xã, Ban quản lý chương trình UN REDD tỉnh Bắc Kạn cũng đã phối hợp với Viện quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, Bộ NN&PTNT tổ chức các buổi tập huấn hướng dẫn sử dụng các phần mềm đo đạc, các thiết bị định vị vệ tinh để đo đạc rừng, đánh dấu và báo cáo những dấu hiệu mất rừng và diện tích rừng bị mất tại các xã Quang Phong, Phúc Lộc, Nông Hạ. Các thành viên giám sát cấp xã được tiếp cận với các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho việc giám sát và bảo vệ rừng tại địa phương mình.

Trong quá trình triển khai thực hiện chương trình, BQL chương trình UNREDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn đã hỗ trợ sở NN&PTNT tổ chức nhiều hội nghị giao ban, hội nghị ký kết quy chế phối hợp thực hiện công tác quản lý bảo vệ rừng vùng giáp ranh với các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên. Qua mỗi đợt giao ban, các tỉnh đã cùng nhau đánh giá kết quả phối hợp; sửa đổi, bổi sung kế hoạch phối hợp quản lý bảo vệ rừng giữa các địa phương giáp danh ở các lĩnh vực truyền thông, phổ biến pháp luật, chia sẻ, trao đổi thông tin; phòng cháy chữa cháy rừng; phối hợp kiểm tra, kiểm soát lâm sản và xử lý các hành vi vi phạm Luật bảo vệ và phát triển rừng. Qua đó trong 2 năm trở lại đây các khu vực rừng giáp ranh giữa các tỉnh được tăng cường tuần tra, kiểm tra; tình trạng khai thác gỗ, vận chuuyển gỗ trái phép đã giảm đáng kể.

 

KẾT QUẢ CÔNG TÁC HỖ TRỢ QUẢN LÝ BẢO VỆ RỪNG Ở BẮC KẠN

 Trong kế hoạch tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh Bắc Kạn từ nay đến năm 2020 sẽ tiếp tục nâng trữ lượng rừng tự nhiên và rừng sản xuất đạt tăng trưởng bình quân 5-7m3/ha/năm. Nuôi dưỡng 2.500 ha rừng phục hồi, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng tự nhiên 800ha/năm. Trong năm 2016, trên cơ sở nội dung kế hoạch chi tiết được Ban quản lý Chương trình UN-REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Cạn phê duyệt, đơn vị tư vấn đã phối hợp với các bên liên quan tổ chức thực hiện các hoạt động rà soát cập nhật thông tin về diện tích và chủ rừng trên địa bàn toàn tỉnh. Trong đó chương trình UN REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn đã thực hiện xong hỗ trợ giao đất, giao rừng cho người dân quản lý bảo vệ  là 1.100 ha rừng ở xã Mỹ Phương, 1.065 ha đất, 340 ha rừng ở xã Côn Minh.

Kết quả công tác bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn từ năm 2010 đến nay đã có nhiều chuyển biến tích cực. Lực lượng Kiểm lâm từ tỉnh đến xã cơ bản đã tham mưu kịp thời cho Cấp ủy chính quyền địa phương các cấp về các biện pháp bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng; cán bộ Kiểm lâm đã bám địa bàn xã được phân công thực hiện quản lý rừng. Các vụ khai thác rừng trái phép, đặc biệt là đối với gỗ quý hiếm phần lớn đã được Kiểm lâm phát hiện và ngăn chặn kịp thời; tình trạng khai thác lâm sản, đặc biệt là khoáng sản trong các khu bảo tồn, dừng phòng hộ đến nay về cơ bản đã được ngăn chặn.


KẾT QUẢ THỰC HIỆN THÍ ĐIỂM CHIA SẺ LỢI ÍCH TỪ REDD+TẠI BẮC KẠN (BDS)

 Để người dân hiểu rằng REDD+ thu hút và phân phối lợi ích một cách công bằng cho người dân và các bên liên quan. Ban quản lý chương trình UN REDD tỉnh Bắc Kạn đã tổ chức hội nghị tham vấn chia sẻ lợi ích tại các xã thực hiện thí điểm. Tại các buổi tham vấn ở cơ sở, chính quyền và đại diện các thôn đã cung cấp thông tin nguyện vọng của người dân đối với việc chia sẻ lợi ích từ chương trình UN REDD. Những vấn đề phân cấp quản lý, bảo vệ rừng, quy địch trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền xã, cơ quan kiểm lâm và người dân trong việc xử lý các vụ vi phạm lâm luật cũng được đưa ra bàn bạc. Trong đó, nội dung cốt lõi mà các buổi tham vấn đạt được là thu thập những ý kiến của người dân về những lợi ích sát sườn của họ trong quản lý và bảo vệ rừng.

Trên cơ sở những đóng góp của người dân, trong năm 2016, BQL chương trình UNREDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn đã tiếp tục khảo sát, hỗ trợ tham vấn lập kế hoạch SiRAP gắn với chia sẻ lợi ích và ký thỏa thuận hỗ trợ kinh phí thực hiện với 3 xã Quang Phong, Phúc Lộc và Nông Hạ.

 Công tác tuyên truyền thông qua cuộc họp thôn được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ qua đó giúp người dân đã nhận thức được tầm quan trọng của chính sách rà soát, giao đất, giao rừng, nghĩa vụ và quyền lợi của chủ rừng, từ đó số hộ dân tự nguyện đăng ký tham gia bảo vệ rừng trong các thôn khá cao với tổng diện tích là 4.749,29 ha. Trong đó xã Quang Phong có diện tích bảo vệ trên 1.923  ha. Nông Hạ trên 905 ha, Phúc Lộc gần 1.919 ha. Diện tích rừng giao khoán do các hộ gia đình quản lý là 2.272, 69 ha. Diện tích rừng do cộng đồng quản lý là 2.476, 28 ha. Tổng chi phí thực hiện chia sẻ lợi ích cho 3 xã trong hơn 2 năm là trên 3,4 tỷ đồng cho tổng số 542 hộ và 17 cộng đồng thôn, xóm.


 MÔ HÌNH TRỒNG CÂY DƯỢC LIỆU THÔN KHUỔI LÙNG, XÃ MỸ PHƯƠNG, HUYỆN BA BỂ

 Ông Triệu Thanh Bảo, Thôn Khuổi Lùng, xã Mỹ Phương, huyện Ba Bể là một trong những gia đình người Dao có truyền thống làm nghề hái thuốc nam chữa bệnh. Những cây thuốc quý chủ yếu mọc trong rừng, nên với nghề hái thuốc nam, gia đình ông hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào rừng. Thế nhưng thuốc hái nhiều cũng đến ngày phải hết, ngoài ra tình trạng chặt phá rừng, biến đổi khí hậu khiến cho cây những thuốc ngày càng khan hiếm. Từ khi kế hoạch hành động REDD+ được triển khai tại Mỹ Phương, gia đình ông đã có một cách thức mới để bảo tồn nguồn gene quý của các cây thuốc nam, đó là được hỗ trợ làm vườn ươm để trồng thành vườn thuốc. Từ khi triển khai mô hình trồng cây dược liệu của chương trình, vườn nhà ông đã có khoảng 100 loại cây thuốc trong đó có những cây thuốc thật sự quý hiếm. Cho đến nay, gia đình ông vẫn có thể hái thuốc, vừa giữ lại nguồn giống thuốc quý phục vụ bà con, vừa duy trì được thu nhập ổn định.

 Bên cạnh mô hình trồng cây dược liệu của nhà ông Bảo, xã Mỹ Phương đã triển khai nhiều mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện của từng thôn như mô hình trồng cây bồ khai, mô hình trồng cỏ vỗ béo trâu bò, trồng rong riềng, hồng không hạt...Những mô hình này đều nhằm mục đích tạo sinh kế, thu nhập cho người dân, hạn chế phụ thuộc vào rừng khai phá rừng làm nương rẫy.

Đây là hoạt động góp phần bảo tồn và phát triển những cây dược liệu quý của địa phương, đồng thời cung cấp nguồn nguyên liệu sạch cho các công ty dược, hướng đến phát  triển kinh tế bền vững cho nông dân, bảo vệ môi trường...


MÔ HÌNH TRỒNG RAU BỒ KHAI TẠI THÔN THẠCH NGÕA 1, XÃ MỸ PHƯƠNG, HUYỆN BA BỂ

 Vốn là cây trồng mọc tự nhiên trong rừng nhưng mấy năm trở lại đây, cây rau bồ khai đã được người dân huyện Ba Bể mang về trồng tại vườn nhà, trở thành cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng. Năm 2016, nhận được sự hỗ trợ cây giống của chương trình UN REDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn, ông Huynh đã mở rộng diện tích trồng rau bồ khai của gia đình lên trên 3000m2 . Trước kia gia đình ông Huynh trồng rau bồ khai theo hình thức tự phát, tự nhân giống cây trong tự nhiên về trồng, việc chăm sóc, thu hái rau bồ khai là do ông thực hiện theo kinh nghiệm làm vườn của cá nhân. Từ khi chương trình UN REDD triển khai các mô hình sinh kế tại Mỹ Phương, ông Huynh cũng như nhiều hộ dân khác trong thôn Thạch Ngõa 1 đã được tập huấn về cách trồng, chăm sóc và thu hái cây bồ khai sao cho đạt sản lượng và hiệu quả kinh tế cao.

Hiện nay mỗi năm vườn bò khai nhà ông Huynh cho thu hoạch trong vòng 8 tháng. Trung bình ông Huynh bán được 30 ngàn đồng/kg. Gần đây, ông Huynh không phải mang bò khai ra chợ bán mà có thương lái đến thu mua tận nhà. Thu nhập từ vườn bồ khai của nhà ông Dương Văn Huynh đạt trên 60 triệu đồng/năm và đây cũng là nguồn thu nhập chính của gia đình.

Hiện nay tổng diện tích cây bồ khai mà chương trình UN REDD giai đoạn II hỗ trợ cho người dân trồng ở Mỹ Phương là 3ha. Trong đó tập trung nhiều nhất ở thôn Thạch Ngõa 1. Rất nhiều hộ dân đã học tập theo mô hình trồng bồ khai của gia đình ông Huynh và mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của chương trình về kỹ thuật.

  Định hướng phát triển cây rau bò khai tại Mỹ Phương của chương trình hàng động REDD+ xã Mỹ Phương đã góp phần nhân rộng diện tích cây trồng, đưa bồ khai trở thành nông sản hàng hóa chất lượng góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân sống gần rừng.

NGƯỜI DÂN XÃ NÔNG HẠ, HUYỆN CHỢ MỚI TRỒNG DỪNG THEO TIÊU CHUẨN CHỨNG CHỈ RỪNG FSC

 Xã Nông Hạ là một trong những xã có diện tích trồng rừng lớn nhất của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn. Loại cây được trồng phổ biến ở địa phương là Keo và Mỡ. Cứ khoảng 6-7 năm những rừng cây ở đây cho khai thác một lần. Trước đây người dân ở đây chỉ biết bán gỗ cho những doanh nghiệp gỗ trên địa bàn với giá cả bếp bênh theo nhu cầu của thị trường. Nhưng từ khi Ban quản lý chương trình UNREDD giai đoạn II tỉnh Bắc Kạn tổ chức các lớp tập huấn về chứng chỉ rừng FSC cho người dân, thì người dân ở đây đã hiểu hơn về chứng chỉ rừng có giá trị quốc tế này. Chứng chỉ rừng FSC được cấp dựa trên bộ tiêu chuẩn của Hội đồng quản trị rừng thế giới được áp dụng để đánh giá cấp chứng chỉ rừng tại ViệtNamtrên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc quan trọng như: tính pháp lý, xã hội, kinh tế và môi trường.  Có 2 loại chứng nhận FSC gồm:

Chứng nhận Quản lý rừng: là chứng nhận cấp cho một hoặc các khu rừng xác định đã tuân thủ, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu liên quan đến các tiêu chuẩn về môi trường, cộng đồng, xã hội và kinh tế.

Chứng nhận Chuỗi hành trình sản phẩm: là chứng nhận cấp cho các tổ chức đã chứng minh được các sản phẩm gỗ giao dịch từ các nguồn gốc đã được cấp chứng nhận, các sản phẩm này có thể sử dụng nhãn FSC và có dấu chứng nhận.

Mục tiêu của các lớp tập huấn này là nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp, đặc biệt là các chủ rừng, cơ sở chế biến lâm sản về quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng. Người dân lắng nghe, đồng thuận và cam kết thực hiện quản lý bảo vệ rừng và trồng rừng theo các tiêu chuẩn của chứng chỉ rừng quốc tế.

Hiện nay trên toàn xã Nông Hạ đã có 24 cá nhân đại diện cho các chủ rừng đăng ký thực hiện trồng và chăm sóc rừng theo chứng chỉ FSC với tổng diện tích hớn 300ha. Trên toàn huyện Chợ Mới có hơn 900ha rừng của hơn 300 chủ rừng đăng ký tham gia. Khi tham gia đăng ký thực hiện và đạt chứng chỉ rừng FSC thì người dân sẽ được bán sản phẩm gỗ rừng trồng với giá cả và đầu ra ổn định.

Phát triển lâm nghiệp với các khâu trồng, chăm sóc, khai thác và chế biến, tiêu thụ xuất khẩu góp phần nâng cao giá trị và chất lượng nghề rừng có nghĩa là nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tạo thêm việc làm cho nông dân, giải quyết được vấn đề xã hội từ đó góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Ba yếu tố này tác động tương hỗ lẫn nhau, khi giá trị kinh tế được tăng lên, chất lượng cuộc sống nông dân được cải thiện nhờ nghề rừng thì giữa sản xuất và phát triển ngày càng gắn kết hơn. Nhận thức được lợi ích khi tham gia thực hiện chứng chỉ rừng FSC,  hiện nay huyện Chợ Mới đang hoàn thiện hồ sơ quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng cho các hộ trên địa bàn. Dự kiến đến tháng 4/2018 sẽ cấp chứng chỉ rừng cho 3 xã Nông Hạ, Cao Kỳ, Hòa Mục là 921,41 ha.

Có thể nói, quá trình xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ cấp tỉnh và cấp cơ sở tại tỉnh Bắc Kạn trong thời gian qua là cơ hội để người dân và các bên liên quan xác định các nguyên nhân gây mất rừng và suy thoái rừng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm giảm mất rừng và suy thoái rừng trên địa bàn. Người dân được bình đẳng tham gia các quá trình tham vấn, xây dựng kế hoạch và ra quyết định. Chính họ sẽ là người xác định vai trò, trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ và năng lực cũng như các nhu cầu của bản thân, của cộng đồng liên quan đến REDD+. Đây chính là sự làm chủ của cộng đồng khi đưa ra các nguyên nhân và giải pháp để xây dựng một kế hoạch hành động nhằm phòng, chống mất rừng và suy thoái rừng hiệu quả nhất.

Bắc Kạn là một trong những tỉnh có độ che phủ rừng tự nhiên lớn nhất trong cả nước. Nhận thức được tầm quan trọng của rừng trong việc giảm phát thải khí nhà kính và góp phần ngăn chặn biến đổi khí hậu, thông qua các chương trình hành động REDD+ ở các cấp, người dân và chính quyền địa phương đang nghiêm túc thực hiện các cam kết về quản lý và bảo vệ rừng. Với sự đồng thuận tham gia thực hiện kế hoạch hành động REDD+ của hàng nghìn hộ dân tỉnh Bắc Kạn sẽ cơ sở để thực hiện có hiệu quả mục tiêu bảo vệ và phát triển rừng, xóa đói giảm nghèo, góp phần quan trọng vào sự thành công của quá trình tái cơ cấu ngành lâm nghiệp của tỉnh Bắc Kạn.

Hoàng Lập
Sign In